En Son Yazılar

Nietzsche’nin İyi Bir Öykücü Olma Reçetesi

İyi bir öykücü olmanın reçetesi kolaylıkla verilebilir, diyor Nietzsche.  Bu reçete  filozofun İnsanca, Pek İnsanca (İthaki Yayınları, 2007, Çev. Mustafa Tüzen) adlı eserinin birinci cildinde yer alıyor. (Meraklısına not: 163. fragman.) Kitabı yıllar önce ilk okuduğumda sıkılmıştım. Beni hiç ilgilendirmeyen din veya ahlak gibi konularda ahkam kesen bu yarı deli, pos bıyıklı Alman o zaman pek ilgimi çekmemişti. Sanırım (sanırım mı?) bu nedenle atlaya zıplaya okuduğumdan, İnsanca, Pek İnsanca’nın sanat ve kuram hakkında bu kadar çok yorum ve bilgi içerdiğini fark etmemişim. Yıllar sonra, kitaba mezun olmaya hazırlanan bir felsefe öğrencisi olarak dönüp başka bir gözlükle okuduğumda (felsefe lisansı dışında sahiden de başka bir gözlükle döndüm, iki yıldır okuma gözlüğü olmadan kitap okuyamıyorum) her satırını didik didik ettiğim ve yine edeceğim bir kitapla karşılaştım.

Nietzsche’nin reçetesi şöyle:

1.Öyküler için, hiçbiri iki sayfadan uzun olmayan yüzden fazla taslak yazmalı, ama öyle kolay anlaşılmalı ki bunlar, içlerindeki hiçbir sözcük gereksiz olmamalı.

2.En özlü, en etkili biçimini buluncaya kadar her gün anekdotlar yazmalı.

3.İnsan tiplerini ve karakterlerini toplamaktan ve betimlemekten yorulmamalı.

4.Her şeyden önce olabildiğince sık anlatmalı ve anlatılanları dinlemeli, öteki kişilerin üzerindeki etkiyi anlamak için dört açmalı gözünü ve kulağını.

5.Bir manzara ressamı ve kostüm tasarımcısı gibi gezmeli.

6.Tek tek bilimlerde, iyi serimlendiğinde sanatsal etkiler yapan ne varsa özetlemeli.

7.Son olarak da insan eylemlerinin güdüleri hakkında düşünmeli, bu konuda öğretilen en küçük bilgiyi bile küçümsememeli, gece gündüz bu gibi şeylerin koleksiyoncusu olmalı.

8.Bu çok yönlü alıştırmayla birkaç on yıl geçirmeli: sonra atölyede yaratılan artık gün ışığına da çıkabilir.

 

On yıl mı? Bir kaç on yıl hem de. Suyundan da koyunuz sayın filozof. Doğru, Nietzsche birkaç on yıl sürecek bir hazırlanma safhasından bahsediyor ama sonra bu çileli süreci herkesin kolay kolay göze alamayacağının bilinciyle pratikte olanı açıklıyor:

“Peki çoğu nasıl yapıyor bunu? Parçadan değil, bütünden başlıyorlar. Belki bir kez iyi bir hamle yapıyorlar, dikkat çekiyorlar ve ondan sonra hep daha kötü hamleler yapıyorlar haklı, doğal nedenlerle. – Bu arada, böyle sanatsal bir yaşam planı tasarlamak için gereken akıl ve karakter yoksa, onların yerini yazgı ve zorunluluk alır ve geleceğin ustasını zanaatının tüm koşullarından adım adım geçirir.”

Bazen kendi kendime sorduğum, bazen de başkalarından duyduğum, bu insanlar kim, neden oradalar, nasıl oraya gelmişler, nasıl orada kalmışlar gibi soruların cevaplarını veren ya da en azından cevapların nerede olduğunu işaret eden bir fragman mıydı bu şimdi? En nihayetinde 1877’nin pratiğiydi, elbette, günümüzle bir ilgisi yoktu. Neden olsun.

(Meraklısına bir not daha: Nietzsche, kitabında romancılardan -henüz- bahsetmedi.)

Reklamlar
Bülent Çallı hakkında ()
Bülent Çallı, 1974 yılında Almanya’nın Bruchsal kentinde doğdu. İstanbul Üniversitesinde Siyasal Bilgiler ve daha sonra Felsefe eğitimi aldı. İlk romanı SİMSİYAH, İletişim Yayınları tarafından Temmuz 2015'te yayınlandı. 2016'da İletişim Yayınları'ndan çıkan "Al Da At Dercesine" isimli derlemesinde "Kötü" adlı hikayesiyle yer aldı. Bülent Çallı ve "Simsiyah" İzmir Saint-Joseph lisesinin 2016 yılı "Okuma Günleri" etkinliğine katıldı. Fantazya ve Bilimkurgu Sanatları Derneği'nin (Fabisad) geleneksel GIO ödüllerinde, "Çöp" adlı öyküsü Yayımlanmamış Öykü dalında Başarı Ödülü'ne layık görüldü. İkinci romanı Duman Otel, İletişim Yayınları tarafından Mart 2017'de yayımlandı. Hikaye ve yazıları, İletişim Yayınları Resimli Türkçe Edebiyat Takvimi, Fitbol Dergisi, Öykülem ve Yol gibi dergi ve yayınlarda yer aldı.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

w

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: