En Son Yazılar

Biz / Entropi / İnsan İnsanın Kurdudur.

KAYIT 41:

Biz/Entropi/İnsan İnsanın kurdudur

Birkaç gündür bir şey kaydedemedim. Tam olarak kaç gün oldu bilmiyorum. Bütün günler tek bir gün gibi. P-502 incelemem için odama bir kitap bıraktı. Bir kitap, evet. Tüylerinizin diken diken olduğunu ve bir tatar yayı gibi gerildiğinizi hissedebiliyorum. Eski insanların hayal gücü denilen o illetten ürettikleri bir takım düşünce ve duyguları içine tıktıkları, çoğalttıkları ve elden ele dolaştırdıkları o tuhaf ve bana göre sihirli nesneden bahsediyorum. Gerçi tıpkı eski adamlar gibi ben de yazıyorum ama bunu bilmiyorsunuz. Bilseniz herhalde benim de sonum Velinimet’in makinesi olurdu.

Her neyse, bu kitabı okumayı bitirdim bitireli, dört beş gündür elimde çevirip duruyorum. Onun hakkında birkaç şey yazasım var ama nasıl yapacağımı, nereden başlayacağımı bilemiyorum. Uyuyup uyanıp bunu düşünüyorum. Size onu anlatmaya adından mı başlamalıyım yoksa ilk önce onu yazandan mı bahsetmeliyim. Hangisi daha önemlidir? İntegral mi yoksa onu yapanlar mı? Devrim mi önemlidir yoksa onu gerçekleştirenler mi? Ya da sizin anlayacağınız şekilde söyleyeyim: Kitap mı yoksa yazarı mı daha önemlidir?

Bu kitabı yazan bizim gibi bir sayı değil. Kendine insan demeyi tercih eden bir Rus: Yevgeni Zamyatin.  Bolşevik Partisinin bir üyesiyken 1905’te Petersburg’ta bolşeviklerle birlikte savaştı. Bu yüzden de hapsi boyladı. 1922’de bu kez beraber savaştığı bolşevikler tarafından uygunsuz görüşleri nedeniyle aynı hapishaneye tıkılması onu şaşırtmış mıdır bilmiyorum. Yazdığı kitabı okuduğumda şaşırtmadığını düşünüyorum.

Zamyatin kitabına Biz adını vermiş. Üzerime alınıyorum. Tıpkı bizimkine benzeyen bir ülkede, vatandaşlara bulaşık ve kaygan bir sıvı gibi yapışan isimlerle değil, kafa karıştırmayan, net ve temiz sayılarla seslenildiği bir düzende geçen bir hikâyeyi anlatıyor. Bizim Velinimet’imiz kadar muhteşem ve benzersiz olmasa da orada da bir Velinimet var ve matematiğin kesinliğine ve şaşmazlığına dayanan bu sistemi o yönetiyor.

“Biz” 1920 yılında yazıldı. Bolşevikler de Biz’i şiddetle üzerlerine alındılar ve kitabın Rusya’da basılmasına izin verilmedi. Bu büyük eser 1923’te ancak Çek dilinde basılabildi. 1924’te ise maalesef İngilizce’ye çevrildi. Kitabın itibarının iadesi için 1988′e kadar beklemek zorunda kaldık. “Biz” insanların bireysel özelliklerinin yok sayılarak tek ve ortak bir amaç adına tek bir organizma gibi hareket etmesi eğilimlerine dayanan bir devlet yapısına kuvvetli bir eleştiri taşıyordu. Kitapta anlatılanların bir kısmı Bolşevik Devriminin ileride dönüşeceği organizmaya işaret ediyor gibiydi. Ne var ki Zamyatin Biz’i yazarken henüz daha Stalin ortada yoktu. Troçki sürgünde değildi. Moskova mahkemeleri ya da “kolektifleştirme” henüz kimse için bir şey ifade etmiyordu. Biz’in henüz tazecik olan devrimle ilgili  olumsuz ve mızıkçı öngörüleri aşırı bulundu ve Zamyatin, 1931’de Paris’e sürüldü. Aslına bu onun için bir hediye sayılabilir. Gorki araya girmeseydi büyük ihtimalle bir daha içinden çıkamayacağı bir cezaevini boylayacaktı. Oysa dünyanın kendisi de bir bakıma böyle bir yer değil midir? Zamyatin 1937’de öldü.

Tüm kitabı özetleyen küçücük bir diyalog var. Kitapta anlatılan karakterlerden yoldan çıkmış I-330, kitabın anlatıcı D-503’ten kendisine en son sayıyı söylemesini istiyor. D-503 matematiğe tapan bir toplumda kadının kendisine böyle bir soru sormasını yadırgıyor. Kendi kelimelerimle, aklımda kaldığı gibi aktaracak olursam “Saçmalama,” diyor. “Bunu çocuklar bile bilir. Sayıların sonu yoktur.” Kadın bir tuzak kurmuş gibi gülümseyerek “Öyleyse,” diyor. “En son devrim de yoktur. Nasıl ki sayıların sonu yoksa devrimin de sonu yoktur.”

Bunu ilk okuduğumda bir devrim güzellemesi olarak algılamıştım. Oysa kitap bittiğinde gördüm ki Zamyatin çok daha acı bir şeyden bahsediyor. Devrim, daha güzel bir yaşantı, daha mutlu bir toplum kurmak için bir mücadele ise ne yazık ki bu mücadele asla bitmeyecek. Bozulmuş ve bizi yok etmekte olan bir sisteme karşı başardığımız devrim zamanla o sistemin yerini alacak, bozulacak ve bizi yok etmeye başlayacak. Ve biz yeniden bizi kurtaracak bir devrime ihtiyaç duyacağız. Bu kelimeyi yazmak için çok uzun zamandır bekliyordum. Şimdi tam sırası: Entropi! Devrimlerin sonu yoktur. Ne kadar isabetli bir öngörü. Nasıl da dostça bir uyarı.

Sonunda bu kitapla ilgili bir şeyler yazabildim. Şimdi kendimi sakinleşmiş hissediyorum. Bu yazı tıkanmış bir lavabo deliğine dökülmüş hidroklorik asit gibi her şeyi aldı götürdü. Hayat yeniden akmaya devam edebilir. Mücadele ise asla bitmeyecek. Her şey zaman kötüye gidecek ve düzeltmemiz için bize zaman da verilecek ki eğer hepsini boş verirsek vicdan azabı da çekebilelim. Sadece şundan eminim. O da Zamyatin dediği için: Gerçek edebiyat, güvenilir ve gayretkeş görevliler tarafından değil ancak aykırı ve asi ruhlular, çılgınlar ve hayalciler tarafından gerçekleştirilebilecek.

B-666

Reklamlar
Bülent Çallı hakkında ()
Bülent Çallı, 1974 yılında Almanya’nın Bruchsal kentinde doğdu. İlk romanı SİMSİYAH, İletişim Yayınları tarafından Temmuz 2015'te yayınlandı. "Kırmızı Gömlek" adlı öyküsü İletişim Yayınları'nın Resimli Türkçe Edebiyat Takvimi 2016'da yer aldı. "Kötü" adlı öyküsü Fitbol Dergisi Şubat 2016 sayısında yayınlandı. Aynı hikaye 2016'da İletişim Yayınları'ndan çıkan "Al Da At Dercesine" isimli derlemede de yer aldı. Bülent Çallı ve "Simsiyah" İzmir Saint-Joseph lisesinin 2016 yılı "Okuma Günleri" etkinliğine katıldı. Fantazya ve Bilimkurgu Sanatları Derneği'nin (Fabisad) geleneksel GIO ödüllerinde, "Çöp" adlı öyküsü Yayımlanmamış Öykü dalında Başarı Ödülü'ne layık görüldü. "Babamızın Vasiyeti" adlı öyküsü İletişim Yayınları'nın Resimli Türkçe Edebiyat Takvimi 2017'de yer aldı. İkinci romanı Duman Otel, İletişim Yayınları tarafından Mart 2017'de yayımlandı. "Başyapıt" adlı öyküsü Öykülem 08'de yer aldı.

Biz / Entropi / İnsan İnsanın Kurdudur. hakkında 4 Yorum

  1. Ilk firsatta okuyacagim…mulksuzleri okudugumda ayni izlenimi edinmistim…devrim bitmiyor….Sanirim yonetenler oldugu surecede bitmeyecek…

    Liked by 1 kişi

  2. Sadece hayvan ciftligi okumustum…siraya koyarim artik tesekurler..:)

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: